Göz Tembelliği (Ambliyopi)

Göz tembelliği yani ambliyopi, bir gözün çeşitli nedenlere bağlı olarak az görmesi sonucu bu gözden beyne giden uyarıların beyin tarafından ihmal edilmesi durumudur. Ambliyopi, genetik veya kalıtsal faktörlere bağlı gelişebilir. Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme çalışmaları (fMRG) ile beyinde gelişen nöronal aktivite süreçleri daha iyi izlenebilecek ve bu olayın gelişimine ışık tutulabilecektir. Son zamanlarda başı şaşılık tiplerine neden olan genler bulunmuştur.

Ambliyopi, genellikle 3 nedene bağlı olarak ortaya çıkabilir:

Düzeltilmemiş kırma kusurları
Şaşılık yani kayma
Görmeyi bozan kornea, lens, vitreus ve retinayı tutan göz içi hastalıkları ve göz kapağı/ diğer göz çevresi hastalıkları

Ambliyopi nasıl teşhis edilir?

Genellikle göz tembelliğini teşhis etmek kolay değildir. Çocuklarda şaşılık veya diğer görsel göz rahatsızlıkları olmadığı zaman bir gözünün zayıf diğer gözünün daha güçlü olduğunu fark etmeleri mümkün değildir. Çocuğun velisi de bunu fark edemez . Ambliyopi genellikle iki göz arasındaki görme keskinliği farkı veya her iki göz ile zayıf görme olması ile teşhis edilir. Göz doktorları küçük çocuklarda her bir gözün objeleri nasıl takip ettiğine göre kabaca görme keskinliği tahmin edebilir. Genelde çocuğun bir gözü kapatıldığı zaman açık olan göz tembel ise, çocuk kapalı olan gözü açmaya çalışır ama tersi yapıldığı zaman böyle bir gayreti olmaz .

Bir gözün zayıf görmesi her zaman çocukta tembellik olduğu anlamına gelmez. Görme keskinliği genelde çocuğa gözlük verilerek düzeltilebilir. Göz hekimi gözün içini de muayene ederek göz tembelliğine neden olan diğer hastalıklar için göz kontrolü yapar bu hastalıkların birkaç tanesi; katarakt, gözün iltihabi hastalıkları, gözün içindeki tümörler veya gözün içindeki diğer hastalıklar olabilir.

Ambliyopi nasıl tedavi edilir?

Göz tembelliğinin tedavisi için çocuğun zayıf gören gözünü kullanması için zorlanmalı. Bu işlem genellikle iyi gören gözü kapatarak ve ya bulanık görmesini sağlayarak (doktor kontrolü altında damla damlatılarak veya buzlu cam kullanılarak) yapılabilir.

Zayıf gören gözde görme yukarıdaki yöntemlerle normal seviyeye getirildikten sonra da, kısmi zamanlı kapama bu görme keskinliğini korumak için uzun seneler gerekli olabilir. Gözlüklerde bulanık görmenin düzeltilmesi için kullanılabilir. Eğer sadece gözlük yetmiyorsa kapama tedavisi buna eklenebilir.

Göz tembelliği genellikle şaşılık cerrahisinden önce tedavi edilmeli ve cerrahiden sonra bu tedavi sürdürülmeli. Eğer katarakt veya diğer göz rahatsızlıkları varsa onların tedavisi için cerrahi seçenek mutlaka yapılmalı.

Genellikle yukarıda saydığımız bütün tedaviler için zamanlama çok önemlidir. Ambiliyopi teşhisi ne kadar erken yaşta konulup tedavisi erken yapılırsa başarısı o denli yüksektir.

Ambliyopin’in tedavisi için onu oluşturan sebebi tedavi etmek tek başına yeterli değildir. Bunun yanın da tembel gözü çalıştırmakta çok önemlidir.

Neden göz tembelliği tedavi edilmeli?

Göz tembelliği tedavi edilmediği taktirde bir çok problemle karşılaşabiliriz.

– Tembel göz kalıcı ve ciddi bir görme defekti geliştirebilir.

– Derinlik hissi (üç boyutlu görme) yeteneği kaybolabilir.

– İyi gören gözün başına bir şey geldiği zaman hayat boyu tembel gözle yaşamak zorunda kalabilir.

Çocuklar genellikle iyi gören gözlerinin kapatılmasına karşı çıkarlar bu konuda anne ve babanın ilgisi çocuk ile diyaloğu ve ısrarlı olması tedavinin başarılı olmasında önemlidir.